Planujesz wakacje?

Wyjeżdżając pamiętaj o chroniących Cię w UE prawach pasażera.

Przepisy UE zapewniają minimalny poziom ochrony pasażerów, niezależnie od rodzaju transportu: samolotem, pociągiem, autobusem, autokarem lub statkiem. Warto się z nimi zapoznać.

Podróże samolotem

Unijne prawa pasażerów linii lotniczych mają zastosowanie w pewnych okolicznościach, np. jeśli lot odbywa się na terenie UE lub jeśli samolot wylatuje z UE na zewnątrz wspólnoty.

Jeżeli Twój lot został odwołany, masz prawo do wyboru między zwrotem kosztów, zmianą planu podróży lub lotu powrotnego. Masz również prawo do uzyskania pomocy na lotnisku.

Jeżeli poinformowano Cię o odwołaniu krócej niż 14 dni przed planowaną datą odlotu, przysługuje Ci odszkodowanie. Linie lotnicze mają obowiązek wykazania, że poinformowały Cię osobiście o odwołaniu lotu, oraz podania daty, kiedy to zrobiły. Jeżeli tak się nie stało, możesz skontaktować się z właściwym organem krajowym, aby uzyskać dalszą pomoc. Odszkodowanie nie przysługuje jednak, jeżeli przewoźnik może wykazać, że odwołanie lotu było następstwem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo wprowadzenia wszelkich racjonalnych środków.

Jeżeli Twój lot jest opóźniony względem planowanego czasu odlotu, masz prawo do uzyskania pomocy, zwrotu kosztów i do lotu powrotnego, w zależności od czasu trwania opóźnienia i długości trasy. Jeżeli linie lotnicze przewidują, że Twój lot może być opóźniony względem planowanego czasu odlotu, masz prawo do posiłków i napojów, w ilości proporcjonalnej do czasu oczekiwania. To, od kiedy masz do tego prawo, zależy od długości opóźnienia i długości trasy Twojego lotu:

  • co najmniej 2-godzinne opóźnienie lotów o długości do 1500 km
  • co najmniej 3-godzinne opóźnienie lotów o długości powyżej 1500 km w obrębie UE oraz wszystkich innych lotów o długości od 1500 do 3000 km
  • co najmniej 4-godzinne opóźnienie w przypadku wszystkich innych lotów.

Jeżeli nowy przewidywany czas odlotu nastąpi co najmniej dzień po terminie pierwotnie planowanego odlotu, masz prawo do zakwaterowania w hotelu oraz transportu do portu lotniczego lub miejsca zakwaterowania i z powrotem (jeżeli zachodzi konieczność noclegu).

Jeżeli nie zaoferowano Ci pomocy i opłaciłeś/-aś swoje posiłki i napoje, linie lotnicze powinny zwrócić Ci poniesione koszty, pod warunkiem że były one niezbędne, odpowiednie i rozsądne. W tym celu należy zachować wszystkie pokwitowania zapłaty. Prawo do uzyskania pomocy masz tak długo, jak długo musisz czekać na zmianę planu podróży na porównywalnych warunkach przewozu do miejsca docelowego w najwcześniejszym możliwym terminie. Jeżeli lot jest opóźniony o co najmniej 5 godzin w miejscu wylotu, linie lotnicze muszą zwrócić koszt biletu oraz, w przypadku lotu łączącego (z przesiadką), zaoferować jak najszybszy powrót do portu lotniczego odlotu.

Jeżeli dotrzesz do miejsca docelowego z co najmniej 3-godzinnym opóźnieniem, masz prawo do odszkodowania, chyba że opóźnienie było spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności. Linie lotnicze muszą to udowodnić, przedstawiając na przykład wyciągi z dzienników pokładowych lub sprawozdań dotyczących incydentów.

Jeżeli Twój zarejestrowany bagaż został zgubiony, uszkodzony lub dostarczony z opóźnieniem, odpowiedzialność ponoszą linie lotnicze, a Tobie przysługuje odszkodowanie maksymalnie w wysokości około 1300 euro. Jednak jeśli uszkodzenie wynikało z wady samego bagażu, nie przysługuje Ci żadne odszkodowanie.

Jeżeli uważasz, że Twoje prawa zostały naruszone, możesz skorzystać z różnych form dochodzenia roszczeń. Zawsze jednak najpierw należy wysłać skargę do linii lotniczych. Możesz również skontaktować się z lokalnym Europejskim Centrum Konsumenckim w celu uzyskania pomocy i porady w odniesieniu do problemów związanych z prawami pasażerów linii lotniczych.

Podróże koleją

Podczas podróży koleją na terenie UE przysługują ci pewne prawa: jeśli twój pociąg zostanie odwołany lub opóźniony, przewoźnik musi poinformować cię o sytuacji w czasie rzeczywistym oraz o twoich prawach i obowiązkach. W zależności od okoliczności, może przysługiwać ci pomoc w postaci posiłków i napojów, zakwaterowania i odszkodowania.

Jeżeli z powodu odwołanego kursu dotrzesz do miejsca docelowego z opóźnieniem wynoszącym ponad 60 minut, masz prawo do dokonania wyboru między:

  • zwrotem kosztów biletu w ciągu 30 dni – może to być pełny lub częściowy zwrot kosztów (obejmujący niewykonaną część podróży) oraz podróżą powrotną do miejsca rozpoczęcia podróży, jeżeli opóźnienie spowodowane odwołaniem pociągu uniemożliwia Ci dotarcie do celu podróży, lub
  • kontynuowaniem podróży lub zmianą jej planu na porównywalnych warunkach w celu dotarcia do miejsca docelowego w najwcześniejszym możliwym terminie, bez dodatkowych kosztów lub
  • kontynuowaniem podróży lub zmianą jej planu w wybranym przez Ciebie późniejszym terminie na porównywalnych warunkach, bez dodatkowych kosztów. Obejmuje to alternatywny transport w celu dotarcia do miejsca docelowego w przypadku zablokowania pociągu i zawieszenia usługi.

Nawet jeżeli postanowisz kontynuować podróż zgodnie z pierwotnym planem lub skorzystać z alternatywnego środka transportu do punktu docelowego, możesz mieć prawo do odszkodowania, jeżeli dotrzesz na miejsce z opóźnieniem o co najmniej 60 minut.

Odszkodowanie w przypadku odwołania pociągu

  • 25 proc. ceny biletu, jeżeli opóźnienie wynosi od jednej do dwóch godzin
  • 50 proc. ceny biletu, jeżeli opóźnienie wynosi co najmniej dwie godziny

Nie otrzymasz odszkodowania, jeżeli:

  • poinformowano Cię o opóźnieniu spowodowanym odwołaniem kursu, zanim kupiłeś/-aś bilet
  • opóźnienie – z powodu kontynuowania podróży w ramach innej usługi lub zmiany planu podróży – wynosi mniej niż godzinę
  • wybrałeś/-aś opcję zwrotu kosztu biletu
  • odwołanie było spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności.

Podróże autobusem

W tym przypadku, prawa pasażera dotyczą głównie regularnych, dalekobieżnych usług autobusowych i autokarowych, które rozpoczynają się lub kończą w kraju UE. Jeśli podróż zostanie odwołana lub wystąpią opóźnienia, mogą przysługiwać ci posiłki i zakwaterowanie. Np. jeśli rozkładowa godzina odjazdu autobusu lub autokaru jest opóźniona lub jeśli połączenie jest odwołane, operator autobusu/autokaru lub operator terminalu musi poinformować Cię o sytuacji tak szybko, jak to możliwe, jednak nie później niż na 30 minut przed planową godziną odjazdu. W przypadku opóźnienia powinieneś zostać poinformowany o orientacyjnej godzinie odjazdu, gdy tylko taka informacja jest dostępna.

Jeśli Twoje dalekobieżne połączenie autokarowe lub autobusowe (250 km lub więcej) zostało odwołane z powodu nadkompletu rezerwacji lub ze względów operacyjnych, przewoźnik musi zaoferować Ci wybór między:

  • zwrotem kosztów biletu oraz, w stosownych przypadkach, bezpłatną powrotną usługą przewozu do miejsca rozpoczęcia podróży, tak szybko jak to możliwe (jeżeli opóźnienie uniemożliwia Ci realizację Twoich planów) lub
  • kontynuacją podróży lub zmianą trasy podróży do miejsca docelowego, przy zachowaniu porównywalnych warunków, bez dodatkowych kosztów i w najwcześniejszym możliwym terminie.

Jeśli Twoje dalekobieżne połączenie autokarowe lub autobusowe (250 km lub więcej) było odwołane, a podróż miała trwać dłużej niż 3 godziny, przysługuje Ci również prawo do:

  • przekąsek, posiłków lub napoi, proporcjonalnie do czasu oczekiwania, pod warunkiem że są one dostępne lub mogą być w racjonalny sposób dostarczone w autobusie lub w terminalu
  • zakwaterowania, jeśli nocleg okaże się konieczny – przez maksymalnie 2 noce po cenie do kwoty 80 euro za noc – oraz transportu do miejsca zakwaterowania i z powrotem na terminal.

Uwaga! Jeśli Twój przejazd autobusem lub autokarem został odwołany ze względu na trudne warunki pogodowe lub klęskę żywiołową, usługodawca nie musi pokrywać kosztów zakwaterowania.

Podróże statkiem

Jeśli twoja podróż promem lub statkiem wycieczkowym (morskim lub rzecznym) zaczyna się lub kończy w porcie UE, obejmują cię prawa UE. W przypadku odwołania lub opóźnienia, może przysługiwać ci wyżywienie i zakwaterowanie. Jeśli twój przyjazd będzie opóźniony o więcej niż godzinę, masz prawo do odszkodowania.

Ważne! Prawo UE gwarantuje również szczególną uwagę dla pasażerów z niepełnosprawnością lub o ograniczonej sprawności ruchowej, którzy mają prawo do bezpłatnej pomocy.

Szczegółowe informacje na temat praw pasażerów wszystkich rodzajów transportu oraz możliwych sposobów dochodzenia swoich praw dostępne są na stronie Your Europe: https://europa.eu/youreurope/citizens/travel/passenger-rights/index_pl.htm

Możesz również pobrać bezpłatną aplikację o twoich prawach pasażera Passenger rights na smartfon z systemem Android lub iOS i sprawdzić jakie prawa przysługują Ci w przypadku opóźnienia/odwołania pociągu/autobusu/samolotu/statku.

Przed wyjazdem wakacyjnym warto zadbać także o kartę EKUZ.

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (w skrócie EKUZ) jest to bezpłatna karta, która zapewnia nam dostęp do wszelkich niezbędnych z medycznego punktu widzenia usług państwowej opieki zdrowotnej podczas tymczasowego pobytu w dowolnym z 27 państw członkowskich UE, w Islandii, Liechtensteinie, Norwegii i Szwajcarii na takich samych warunkach i w takiej samej cenie (czyli w niektórych krajach bezpłatnie) jak osobom ubezpieczonym w danym kraju. Dzięki EKUZ korzystamy więc z opieki zdrowotnej danego państwa na tych samych zasadach co jego obywatele (jeśli jednak w danym państwie jest np. obowiązek opłacenia części kosztów za wizytę u lekarza, to i Ty za nią zapłacisz. NFZ tego nie pokryje. Np. we Francji zapłacisz 30% honorarium lekarza).

Najczęściej rozliczanie leczenia odbywa się między instytucjami (NFZ i jego odpowiednikiem w danym kraju). Może być też tak, że – chociaż masz ze sobą EKUZ – musisz najpierw zapłacić za leczenie i dopiero po powrocie do Polski składasz wniosek o refundację.

EKUZ może zostać wydana wyłącznie osobom zgłoszonym do ubezpieczenia zdrowotnego lub osobom, które mają prawo do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych zgodnie z przepisami krajowymi. Każdy członek rodziny musi mieć własną, odrębną kartę.

Wniosek o EKUZ można złożyć na kilka sposobów: osobiście w oddziale NFZ, wysłać e-mailem lub pocztą tradycyjną, przez elektroniczną skrzynkę podawczą (ePUAP), przez Internetowe Konto Pacjenta.

EKUZ dostajesz od ręki w przypadku składania wniosku osobiście. W innym przypadku trwa to do 5 dni, ale od czerwca do września oddział wojewódzki może wydłużyć okres rozpatrzenia wniosku do 10 dni.

Uwaga – Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego:

  • nie jest alternatywą dla ubezpieczenia podróży. Nie obejmuje ona prywatnych usług opieki zdrowotnej czy kosztów związanych z przelotem do kraju, zagubionym bagażem bądź kradzieżą;
  • nie obejmuje też kosztów leczenia w sytuacji, gdy celem naszego wyjazdu za granicę jest poddanie się tam leczeniu;
  • nie stanowi gwarancji darmowych usług medycznych. Ze względu na różnicę w systemach opieki zdrowotnej w różnych krajach, bezpłatne usługi medyczne w kraju pochodzenia mogą okazać się odpłatne w innym kraju.

Więcej informacji na stronie: www.pacjent.gov.pl/ekuz

Życzymy udanych, bezpiecznych wakacji!